ಗಾರ್ದಭ ಗರಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟದಾಟ


ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದುಕೊಂಡದ್ದು ತೀರ ಅಪರೂಪದ ಕೆಲ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಲ ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಅಧೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನುಂಡಿವೆ. 2ನೆ ಹೆನ್ರಿ-ಆಚರ್್ಬಿಷಪ್ ಬೆಕೆಟ್, ಬಿಜ್ಜಳ-ಬಸವಣ್ಣ, ಭರತ-ಬಾಹುಬಲಿ ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ತಿಕ್ಕಾಟ ಮಿತಿಮೀರುವುದರಿಂದ ವೈರಾಗ್ಯ ಅಥವಾ ಕೊಲೆಯಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿಯು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಗೆಲುವು ಕಾಣುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನ ತನ್ನಿಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪಿಸುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ – ರಾಜಕಾರಣವು ನಿಜರ್ೀವವಾಗಿ ಬಿದ್ದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಯಾವತ್ತೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಎರಡರ ಹಾಕ್ಯಾಟದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯತ್ವಕ್ಕಿಂತ ಒಣಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಧರ್ಮ-ರಾಜಕಾರಣಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಮೂಲದಿಂದಲೇ ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾವೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಧರ್ಮಪ್ರಣೀತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ರಾಮರಾಜ್ಯ ಕಟ್ಟಬೇಕೆನ್ನುವ ಆದರ್ಶವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ನಮ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದುಕನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ. ಪುರೋಹಿತಶಾಹಿ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸತ್ಯಶೋಧಕ ಸಮಾಜ ಕಟ್ಟುವ ಹಂಬಲವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಜ್ಯೋತಿಬಾಫುಲೆಯವರು ಬಲಿಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಆಶಾಭಾವವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ಬೌದ್ಧ ಧಮ್ಮವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು. ಈ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಆದಶರ್ೀಕರಿಸಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದೈವತ್ವದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆರಿಸಿ ನೈತಿಕಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ಇದೆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ನಾಟಕ ಪರಂಪರೆಯೂ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಆಶಯವು ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ನಾಟಕಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣ ಎಂದೂ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಒದಗಿಬರಲಿಲ್ಲ. (ನವ್ಯ ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ನಾಟಕಗಳು ರಚನೆಯಾದವು.) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ತಿತ್ಯಂತರಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಕೊಡಲಿಪೆಟ್ಟು ಕೊಡಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ನಾಟಕ ಕಲೆಯಲ್ಲೂ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ, ಆಧುನಿಕತೆ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಡಂಬಣೆಯ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳು ರಂಗವನ್ನೇರಿದವು. ಸೂರಿಲ್ಲದ ರಂಗಭೂಮಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸುವ ಬೀದಿನಾಟಕಗಳ ಮೂಲಕ ಧರ್ಮ-ರಾಜಕಾರಣಗಳ ಒಳತೋಟಿಯನ್ನು ಕೆಣಕತೊಡಗಿದಾಗ ಜನನಾಯಕರ, ಪಕ್ಷಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೂ, ಯೋಜನೆಗಳು, ಹೈಡೆನ್ ಅಜಂಡಾಗಳೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪತೊಡಗಿದವು. ಆಗ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಜಾಗೃತವಾಗತೊಡಗಿದರು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಟಗಳಾಗತೊಡಗಿದವು. ರಾಜಕೀಯ ಆಶಯಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಆಗಬೇಕೆಂಬ ಉದ್ಧೇಶದಿಂದ ಇಪ್ಟಾ, ಜನನಾಟ್ಯಮಂಚ, ಸಮುದಾಯ ಮುಂತಾದ ಸಂಘಟಣೆಗಳು ರಂಗಭೂಮಿಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನಡುವೆ ತಂದವು. ಕತ್ತೆಪುರಾಣ ನಾಟಕವು ಈ ದೇಶದ ಸೂರಿಲ್ಲದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ, ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಜನನಾಟ್ಯಮಂಚ್ ಸಂಘಟಣೆಯ ಕ್ರೂಢಿಕೃತ ರಚನೆಯ ನಾಟಕವಾಗಿದೆ. ‘ನಮ್ಮ ಚಿಂತನೆಗಳ ಸಾಯಗೊಡುವುದಿಲ್ಲ ನಾವು ನಮ್ಮ ಮಂಥನಗಳ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ ನಾವು’ ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಕನೆಗೊಳ್ಳುವ ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟದ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತೆ ಜನರ ನಡುವೆ ಹೋಗಬಹುದಾದ್ದೆ ಆಗಿದೆ. ಬಹುಪಾಲು ನಾಟಕದ ವಸ್ತುಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಆಥರ್ಿಕ ಸ್ತಿತ್ಯಂತರಗಳ ನಂತರ ಬಹಳಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕತ್ತೆಪುರಾಣ ನಾಟಕದ ವಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಜೀವವಿರೋಧಿ ಐಷಾರಾಮಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಿಮರ್ಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಕಿರೀಟದ ಸೈಜಿಗೆ ತಲೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಂಬಲಿಸುವ ರಾಜನ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ, ಗೋಲ್ಗುರೂಜಿಯ ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆಗಳು ಇವತ್ತಿನ ರಾಜಕೀಯ ನಡೆಗೆ ಕನ್ನಡಿಯಂತಿವೆ. ನಗಬಾರದೆಂಬ ಕಟ್ಟಪ್ಪಣೆ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪ್ರಚಾರಪ್ರಿಯ ವ್ಯಾಮೋಹ, ಶಿಸ್ತಿನ ಸಿಪಾಯಿಗಳು. ರಾಜನ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಹೊಗಳುಭಟ್ಟಂಗಿಗಳ ಚುರುಕು ಮಾತುಗಳು ವಸ್ತುವನ್ನು ಯಾವತ್ತಕಾಲಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲುವಂತೆ ಕಟೆದುನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ. ಮುದುಕ ಮತ್ತು ಕತ್ತೆ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು.. ಕಳ್ಳಿಬಳ್ಳಿಯಂತ ಸಂಬಂಧದ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ. ಕತ್ತೆ ಸ್ವಭಾವತ ಹಠಮಾರಿ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಮಾಡುವ ಯಾವ ಇರಾದೆಯೂ ಇಲ್ಲದ ಮುದುಕನಿಗೆ ತುತ್ತಿನಚೀಲಕ್ಕೆ ಆಸರಾಗುವ ಮೂಕಪ್ರಾಣಿ. ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೂ ಈ ಬದುಕಿಗೂ ನಂಟಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಗಧಾಧರನ ಕಿರೀಟಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪಧರ್ಿಯಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಆತನ ತ್ರಿಕರಣಗಳ ಆಶಾವಾದಿ ರಾಜಕೀಯ ನಿಲುವುಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಗೋಮಾಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಕತ್ತೆ ಭಂಡುದೈರ್ಯದ ಮೊಂಡುತನದಿಂದಲೆ ರಾಜನ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಾರಿಗೆ ಅಡ್ಡ ನಿಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತೀಕರಣ, ಖಾಸಗಿಕರಣ, ಉದಾರೀಕರಣಗಳೆಂಬ ತ್ರಿಕರಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಫೋಜಿಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧವೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕತ್ತೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಚಚರ್ೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ರಾಜನಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಗಾರ್ದಭ ದಿಗ್ವಿಜಯ ರಾಜನನ್ನು ಕಂಗೆಡಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜನ ಪ್ರಚಾರದ ನಿಜರ್ೀವ ಕಟೌಟ್ಗಳನ್ನು ಕತ್ತೆ ಕೆಡವಿತೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದಕ್ಕೆ ಫಾಸಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಟಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯದ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯ ಧಾಮರ್ಿಕ ನಡೆಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸುವ ದೊಂಬರಾಟವನ್ನು ಒಂದು ಆಟದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ರಂಗಭೂಮಿ ಮನರಂಜನಾ ಆಯಾಮದಿಂದ ದೂರಸರಿದು ಬರೀ ವ್ಯಂಗ್ಯೋಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಡಂಬನೆಗಳ ಮೂಲಕ ರೂಪಗೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲ. ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿಸಿ ಕಲೆಗಾಗಿ ಕಲೆಯಲ್ಲ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಕಲೆ ಎಂಬ ಜೀವಪರಧ್ವನಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ವಿಡಂಬಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದೊಂದು ವಸ್ತುಗಳೂ ಕೂಡ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಸುತ್ತವೆ. ಕತ್ತೆಪುರಾಣ ನಾಟಕವೂ ಅಂಥದ್ದೊಂದು ಅಂತಃಶಕ್ತಿಯನ್ನುಳ್ಳ ವಸ್ತುವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಗಶೀಲವಾಗಿದೆ. – ಮಹಾದೇವ ಹಡಪದ ಸಾಲಾಪೂರ

Advertisements

ನಿಮ್ಮದೊಂದು ಉತ್ತರ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s