ವಿದಾಯ


ತಂತಿ ಹರಿಯಿತೇ
ಅಯ್ಯೋ ಮಾರಾಯಾ
ನಿನ್ನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕರುಣೆಯ ಮಹಾಪೂರವೇ ಹರಿದಿದೆ
ಸಾಕ್ಷಿಗಲ್ಲು ಕೂಡ ಒದ್ದೆಯಾಗಿರುವಾಗ
ಹೀಗೆ ಚಿರನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿದೆಯಾ

ಸಖನ ಸಖ್ಯದಲಿ ಬೆವರೂ ತಂಪಾಗಿದೆ
ಧಗೆಗೆ ಮಂಜು ಬೇಕಿಲ್ಲ ಮೈಬೆವರೇ ಸಾಕು
ಈಗ ಬೀಳ್ಕೊಡುವಾಗ
ನಿನ್ನ ಹೋಲಿಕೆ ಕಂಡಾಗ
ಮತ್ತೆ ಬಂದು
ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಳಿಜಾರಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿದ
ಕುಣಿದು ಕುಪ್ಪಳಿಸಿ ಓಡಾಡಿದ ಶಾಂತ ಚೈತನ್ಯದ ಬುದ್ಧ ಕಾಣಿಸಿದ್ದ.

ಸೆರೆಮನೆ-ಅರಮನೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ನೀ ಬಲ್ಲವ
ಹುಚ್ಚಪ್ಪ!
ನೀ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಡಮರುಗ ನುಡಿಸಿದ್ದ ಕೇಳಿ
ಪುಳಕಗೊಂಡಿತ್ತು ಜಗ
ಸಾಯದೇ ಸುಡುಗಾಡ ಕಂಡವರ ಹಳಹಳಿಕೆ
ನೀ ವಿಶ್ರಮಿಸಿರು
ನಿನ್ನ ಪ್ರಸನ್ನತೆ ನಮಗೆ ಉಡುಗೊರೆ ಗೆಳೆಯಾ

ಸುಕ್ಕಿನ ನೆರಿಗೆಗಳು ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ
ಜೈಲಿನ ಕಂಬಿಗಳೂ ನಗುತ್ತಿದ್ದವು.
ವಿದಾಯ ಹಂಬಲದ ಗೆಳೆಯಾ
ನಿನ್ನ ನೆಲದ ಕರುಣೆಯ ಮಹಾಪೂರದೊಂದಿಗೆ
ನನ್ನ ನೆಲವೂ ಒದ್ದೆ ಒದ್ದೆ

Advertisements

ರಮಾತತಾಯಿಯ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್…


ಓದು, ಬರಹ, ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕಾಗಿ ವಿದೇಶ ಸಂಚಾರ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೋರಾಟ, ಸಭೆ-ಸಮಾರಂಭ, ಸಂಘಟನೆ, ಪತ್ರಿಕೆ ಅಂತ ತಲ್ಲೀನರಾಗಿದ್ದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಮನೆಯಿಂದ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಹೊರಗೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಅವರು ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ ರಮಾಬಾಯಿಯವರು ಹರಿದ ಸೀರೆಗೆ ತೇಪೆ ಹಾಕುತ್ತ ಕುಳಿತಿದ್ದರಂತೆ. ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಖರವಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಚಣಕಾಲ ತಣ್ಣಗಾಗಿ ಕರುಣಾರ್ದ್ರ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ರಮಾಬಾಯಿಯವರನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡರಂತೆ.
ಆ ಕ್ಷಣವೇ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂಬೈನ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಟರಂತೆ. ಆಗ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಮಾನವೀಯ ಸಖ್ಯವನ್ನು, ಪ್ರೀತಿಯ ಕಾರುಣ್ಯವನ್ನು ಸವಿಯುತ್ತಿದ್ದ ರಮಾಬಾಯಿಯವರಿಗೆ ತಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ ಯಾಕಾಗಿ ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತು ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಂಬೈನ ಮನಮೋಹಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಡುವೆ ಹಾದು, ಬಟ್ಟೆ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂದೆ ಕಾರು ನಿಂತಾಗಲೂ ರಮಾಬಾಯಿಯವರ ಕಣ್ಣು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮುಖವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಂಗಡಿಯಾತನಿಗೆ ಇವಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಸೀರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಪ್ಪಾ ಎಂದರಂತೆ. ರಮಾಬಾಯಿಯವರ ಮುಂದೆ ರಾಶಿಯತ್ತರದಲಿ ಸೀರೆಗಳ ಗಳಿಗೆಗಳ ಬಿಚ್ಚಿ ಹಾಸಿದಾಗಲೂ ರಮಾಬಾಯಿಯವರ ಲಕ್ಷ್ಯ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಮೇಲೆ ನೆಟ್ಟಿತ್ತು.
ಆಗ ವಿಚಲಿತರಾದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ “ರಾಮು ಯಾಕೆ..? ಏನಾಯ್ತು…! ನಿನಗಿಷ್ಟವಾಗುವ ಸೀರೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ದುಕೋ” ಎಂದರು. ಆದರೂ ರಮಾಬಾಯಿಯವರ ಚಿತ್ತ ಕದಲಲಿಲ್ಲ. “ಯಾಕೆ ರಾಮು ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನೇ ಯಾಕೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಿ ನಿನಗೇನಾಗಿದೆ…” ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ. ರಮಾತಾಯಿ ದುಃಖಪೂರಿತ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ “ಸಾಹೇಬ ನಿಮ್ಮ ಈ ಅಕ್ಕರೆಯ ಮುಖವನ್ನು ನಾನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡದೆ ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದವು… ನಿಮ್ಮ ಮುಖದಲ್ಲಿನ ತೇಜಸ್ಸು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸೂರೆಗೊಂಡಿತು” ಎಂದರಂತೆ. ಆ ಮನಸೂರೆಗೊಂಡ ಮುಖದ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಹಂಬಲಿಸುವ ಸಹಸ್ರ ಸಹಸ್ರ ಜನರು ಇಂದು ರಮಾಬಾಯಿಯವರನ್ನು “ಆಯಿ” (ಅಮ್ಮ) ಎಂದು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ತಾಯಿಯ ಒಕ್ಕಲುಬಳ್ಳಿಯಂತೆ ಇವತ್ತಿನ ಬಹುತೇಕರು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ವೈಚಾರಿಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ವಿಧಾನವೇ ಹೊರತು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನಮ್ಮ ಆಸ್ತಿ ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ದಲಿತರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದು ದಲಿತರಲ್ಲದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜನರು ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರ ಬರಹ, ಭಾಷಣಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಣೆ ಪಡೆದು ಸಾಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಒಂದು ಕೋಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ… ಭಾರತವನ್ನು ಪುನರ್ ರೂಪಿಸಲು, ಭಾರತದ ಸಮಾಜರಚನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ವಿಶ್ವಾಸದ ಬೀಜವನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಾಯಕ. ಹಾಗೆಯೇ ಹಿಂದುಳಿದ, ಶೋಷಿತ ತಳಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಮಾಜೋಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕರಾದವರು.
ಜಗುಲಿ, ದೇವರ ಕೋಣೆ, ದೇವರಕಟ್ಟೆಯೆಂಬ ಮನೆಯೊಳಗಿನ ಪವಿತ್ರ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನ ಫೋಟೋ ಮತ್ತು ಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಮಸಮವಾಗಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಪೂಜೆ ಮಾಡುವುದು ಇಂದು ಬಹುತೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸಂವಿದಾನ ಶಿಲ್ಪಯಾಗಿಯೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗಿಂತ ಈ ಜಗಲಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನನಗೆ ಬಹುಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತರಂಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿಸುವ ಈ ಇತಿಹಾಸದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಆತ್ಮಸ್ಥೈರ್ಯದ, ಸ್ಪೂರ್ತಿಯ, ವಿವೇಕದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆರಾಧಿಸುವ ಭಯದ ಭಾವಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆರಳುಗಳಿಗೆ ಹೆದರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಈ ಡಾ|| ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಹುರಿದುಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.