ಅಮ್ಮನ ನೆನೆವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ – ಮಿಸಸ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್


ಹೌದು..!
ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪಾತ್ರವಾಗಿಸಿ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ತರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯದ ಮಾತಲ್ಲ. ಅವರ ಬಾಹ್ಯದ ಆಕಾರ, ಚಲನೆ, ಆಕ್ರೋಶ, ಹೋರಾಟದ ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿದಾನವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯ ತೋರುಬೆರಳು ತೋರಿಸುವ ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ನಟರಿಗೆ ದಕ್ಕಲಾರರು. ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ರಂಗಕ್ಕೆ ತರುವುದಾದರೆ ಆ ಪ್ರಪಂಚದ ಖಾಸಗಿ ಬದುಕಿನ ಒಡಲ ಝರಿಯ ನಿನಾದವನ್ನು ನಟ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ನಾದದಲ್ಲಿ ಮೀರಾಬಾಯಿ, ರಾಮಜೀ ಸಕ್ಪಾಲ್, ರಮಾಬಾಯಿ, ಯಶವಂತರಾವ್, ಸವಿತಾ ಇದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇವತ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರ ಬರಹ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಓದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವೇ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸಂವಾದವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂದಿಯ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ರಂಗದ ಮೇಲೆ ತರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈವರೆಗಿನ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರ ಕುರಿತಾಗಿ ಆಗಿರುವುದು ಇಷ್ಟೇ.
ಆದರೆ
ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸಮತಕ್ಕಡಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ತೂಗುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ… ಆ ಎರಡೂ ಭಾವಗಳು ಕಾಲದ ಹದದಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿ ಬೇಯುತ್ತ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಬಾಗುತ್ತಲೂ ಬಳಕುತ್ತಲೂ ನ್ಯಾಯ ನಿಷ್ಠುರ ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಲೂ ಅಗಾದವಾದ ಚೈತನ್ಯದ ಬೆಳಕನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಂಧಿಯ ಅಂತಃಕರಣದ ಒಡಲೊಳಗಿನ ತೃಪ್ತಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರ ಅತೃಪ್ತ ಒಡಲೊಳಗಿನ ಕಿಚ್ಚು ಸಮರಸಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಅಂತಃಕರಣದ ಭಾವವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನೂ ಇದ್ದಾನೆ, ಜ್ಯೋತಿಬಾ-ಸಾವಿತ್ರಿಯರೂ ರಮಾಬಾಯಿಯೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಈವರೆಗಿನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರ ಸಮಗ್ರ ಜೀವನ ಇಲ್ಲವೆ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುವ ಒಂದಷ್ಟು ಭಾಗಗಳು ಮಾತ್ರ ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕುತ್ತವೆ. ಅವರ ಅಂತಃಕರಣದ ಭಾವಕೋಶ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಬಹುಶಃ ಅದು ಅವರು ಪ್ರೀತಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮು ಒಬ್ಬರೆ. ಆ ತೂಕದ ಮನುಷ್ಯನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಅಂಥದ್ದು… ಆ ಹೋರಾಟದ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ರಮಾತಾಯಿಯ ಕಣ್ಣೀರೂ ಸಾಥ್ ನೀಡಿದೆ. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ರಮಾಬಾಯಿಯವರಿಗೆ ಒಂದೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಳನ್ನು ಅಥರ್ೈಸುತ್ತ ತಾವೇ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ದಿಸೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಚಳುವಳಿ ಕಟ್ಟಿದರು. ಆಯಿಯ ಕರುಣೆಯ ಆಪ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸಿದರು. ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಶಕ್ತಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ಅಂತಃಕರಣದ ಮೂತರ್ಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಡಾ. ಸಿದ್ರಾಮ ಕಾರಣಿಕ ಅವರ ‘ಮಿಸೆಸ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್’ ನಾಟಕ ಬಾಬಾಸಾಹೆಬರ ಈ ಕರುಣಾಮಯಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಪನವೇಲದ ವಿದ್ಯಾಥರ್ಿ ನಿಲಯದ ಉದ್ಘಾಟಣೆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಒಂದು ಚೀಟಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಕಾಗದವನ್ನು ತೆರೆದು ಓದುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಮಾತು ಕಟ್ಟಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ರಮಾಬಾಯಿಯವರ ಆರೊಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಆ ಚೀಟಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಭಾಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ರಾಜಗೃಹಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿ ಬರುವ ಕರುಣೆಯ ಸೆಳೆತದಿಂದ ನಾಟಕ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.. ಆಕೆಯ ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದೊಂದೆ ಪೋಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುವ ನಾಟಕದ ವಿನ್ಯಾಸ ಸೊಗಸಾಗಿದೆ. ಸೂತ್ರಧಾರ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಆ ಕಾಲದ ಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ ಹೋದಂತ ೆ ಶಿಷ್ಯ ಈ ಕಾಲದ ತಲೆಮಾರಿನಂತೆ ಕತೆ ಕೇಳುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎರಡು ಪಾತ್ರಗಳು ಅಜ್ಜ-ಮೊಮ್ಮಗನಂತೆ ಇಡೀ ನಾಟಕವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸೂತ್ರಧಾರ-ಶಿಷ್ಯರೆಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಇಡೀ ನಾಟಕವನ್ನು ಹೀಗೆ ನೋಡು ಹೀಗೆ ಹೀಗೆ ಅಥರ್ೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸೂತ್ರಧಾರರ ಲಘುದಾಟಿಯ ಆಡುನುಡಿ, ಸಂದರ್ಭದ ವಿವರಗಳು ಇಡೀ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನಿಂದ ತೂರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ.
ರಮಾಬಾಯಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರ ಓದು-ಅಧ್ಯಯನ, ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ತನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಸಾರದ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ನುಂಗಿಕೊಂಡು ಮುಗ್ಧವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾಳೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಕ್ರೋಶಭರಿತಳಾಗಿ ಸೆಡವು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಇದು ನಾಟಕೀಯಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಬೇರೆಯದೆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಓದುಗರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಹಳಹಳಿಕೆ ಅತೃಪ್ತಿಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋರಾಟಕ್ಕಿಳಿಯಲಾರದೆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಆಳದ ಬೇರಿಗೆ ಕೈಹಾಕುವ ಅವರನ್ನು ಆಕೆ ದೈವವೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸಾಹೇಬ್ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ವಿರಮಿಸದ ಜೀವವೆಂಬುದು ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಸಂಸಾರದ ಗೋಳುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ ನುಂಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಆಕೆಯೊಳಗೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಅಧ್ಯಯನಶೀಲ ಸಹನೆ ಈಕೆಯ ಬದುಕುವ ಸಂಸಾರದ ಬಂಡಿಗೂ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸರಣಿ ಸಾವುಗಳನ್ನ ಕಂಡ ರಮಾಬಾಯಿ ಸಾವಿಗೆ ಹೆದರಲಾರಳು ಆದರೆ ಗಂಡನ ಜೀವಕ್ಕೆ ಏನಾದರೂ ಆದೀತೆಂಬ ಭಯವಿದೆ. ಇಂಥದೆ ಡಾಕ್ಟರ್ಸಾಹೇಬ್ ಆಯಿಸಾಹೇಬರ ನಡುವಿನ ಆಪ್ತಸಂವಾದದ ಕಥಾಹಂದರವೇ ನಾಟಕದ ಜೀವಾಳವಾಗಿದೆ.

ರಮಾಯಿ : ಸಾಯೇಬ, ಈ ಹೋರಾಟ, ಚಳುವಳಿ ಇವೆಲ್ಲ ಇನ್ನೂ ಬೇಕೇನ್ರಿ ?
ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ : ರಾಮೂ, ಹೋರಾಟ ಅನ್ನೂವಂಥದ್ದು ಒಮ್ಮಿ ಮಾಡಿ ಕೈ ತೊಳ್ಕೊಂಡ
ಬಿಡೂವಂಥದ್ದಲ್ಲ. ಈಗ ನಾ ಸುರು ಮಾಡೇನಿ… ಹೋರಾಟದ ಬೀಜ ಬಿತ್ತೇನಿ… ಈಗ
ಅದು ಮೊಳಕಿ ಒಡದೇತಿ… ಇನ್ನ ಮುಂದ ಅದ ಸಸಿ ಆಗ್ಬೇಕು… ಗಿಡಾ ಆಗ್ಬೇಕು…
ಮರಾ ಆಗ್ಬೇಕು… ಮಹಾ ಮರಾ ಆಗಿ ಬೆಳಿಬೇಕು ! ಈ ದೇಶದಾಗ ಇರೂ
ಅಸಮಾನತಾ, ಶೋಷಣಾ ತೊಡದ ಹಾಕಬೇಕು… ಎಲ್ಲಾರೂ ಒಂದ ಅನ್ನೂ ಹಾಡಾ
ಹಾಡಬೇಕ ಮತ್ತ ಅದರಾಂಗನ ನಡ್ಕೋಬೇಕು… ಅಲ್ಲೀತನಾ ನನಗ ಸಮಾಧಾನ ಇಲ್ಲ…
ಸಮಾಧಾನ ಅನಿಸೂದಿಲ್ಲ..

ರಮಾಯಿ : ಸಾಯೇಬ, ಪ್ರತಿ ಸಲಾ ನೀವ ಹೋರಾಟ ಮಾಡೂವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಮ್ಯಾಲ ಹಲ್ಲೆ
ಆಗ್ತಾವ ಅನ್ನೂ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳೀನ ಎದಿ ಒಡಕೊಂಡ ಹೆಣ್ಣಮಗಳ ನಾ… ಅದಕ್ಕಾಗೇ
ಕೇಳಾಕತ್ತೇನಿ. ಇದೆಲ್ಲಾ ನಮಗ ಬೇಕ ಏನ್ರಿ ?

ಹೀಗೆ ಅವರನ್ನು ಮುಗ್ಧವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬರೂ ತಮ್ಮ ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಮುವತ್ತೊಂದನೇ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಡೀ ಹೋರಾಟದ ಹಿಂದಿನ ಸನಾತನದ ಕೆಟ್ಟವಾಸನೆಯ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿರುವ ರೀತಿ, ಆ ರೀತಿಯ ಅಧೀರಗೊಳಿಸುವ ಹುನ್ನಾರಗಳನ್ನು ಎದುರುಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿರುವ ದರ್ದನ್ನು ಸಾಧ್ಯಂತ ವಿವರಿಸುವುದು ನಾಟಕಕ್ಕೊಂದು ತೂಕವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇಂಥದ್ದೊಂದು ಬೆನ್ನ ಕಾಯುವ ಜೀವ ಸತ್ತಾಗ ಬಾಬಾಸಾಹೆಬರೂ ಅಧೀರರಾಗುತ್ತಾರೆ. ವರಳಿಯ ಸ್ಮಶಾಣದಲ್ಲಿ ಮೌನಿಯಾಗಿ ಬೂದಿ ರಾಶಿಯ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ರಮಾಬಾಯಿಯ ಸಾವಿಗೆ ನಾಟಕವೂ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ದುಃಖದ ವಿಷಾದದಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದು ಒಂದು ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಬರೆದು ಮುಗಿಸಿದಂತಿದೆ. ಆದರೆ ರಮಾಬಾಯಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರರನ್ನು ಜೀವಿತದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಡಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ನಿಂತು ಬಿಡುವುದು ಅರಕಳಿ ಎನಿಸುವುದು.ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಆಗೀಗ ಪ್ರೀತಿಯ ರಾಮುಳ ನೆನಪನ್ನು ಆಪ್ತರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ರಮಾಬಾಯಿ ಧಾರವಾಡದ ವಸತಿನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕಾಲ ತಂಗಿದ್ದರು. ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಪರಿಷತ್ತಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಧಾರವಾಡದ ಹವಾ ಬಹಳ ಚನ್ನಾಗಿದೆ, ರಾಮುಳ ಆರೊಗ್ಯವೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ವರಾಳೆಯವರೊಂದಿಗೆ ಧಾರವಾಡಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಲ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಲಿನ ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಪದಾರ್ಥವಿಲ್ಲದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದ ಆಯಿಸಾಹೇಬ್ ತಮ್ಮ ಬಂಗಾರದ ಬಳೆಗಳನ್ನ ತೆಗೆದುಕೊಟ್ಟು ರೇಶನ್ ತರಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರಮಾಬಾಯಿ ಮಿಸಸ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅವ್ವ ಆಗುತ್ತಾರೆ
ರಮಾಯಿ : ವರಾಳೆ ಮಾಮಾ, ನನಗ ಬೆಳ್ಳಿ-ಬಂಗಾರ, ದಾಗೀನದ ಆಶಾ ಇಲ್ಲ… ! ಉಪವಾಸ
ಇದ್ರ ಏನಾಗ್ತೇತಿ ಅನ್ನೋದನ್ನ ಸ್ವತಾ ಅನುಭವಿಸಿದಾಕಿ ನಾ ! … ಮನಿಸ್ಯಾನ ಹೊಟ್ಟಿಗಿ
ಸರಿಯಾಗಿ ಕೂಳ ಇಲ್ಲನ್ನೂ ಹೊತ್ತಿನ್ಯಾಗ ಈ ದಾಗೀನ ತೊಗೊಂಡ
ಮಾಡೋದಾದ್ರೂ ಏನೇತಿ ಹೇಳರ್ಯಲಾ ? ತೊಗೋರಿ… ಲಗೂ ಮಾಡಿ ಹುಡುಗೋರ
ಊಟದ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಮಾಡ್ರಿ…
ವರಾಳೆ : (ನಡುಗುವ ಕೈಗಳಿಂದ ಬಳೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ) ಆಯೀಸಾಹೇಬ, ಖರೇ ಅಂದ್ರೂ
ನೀವು ಮಹಾತಾಯಿ… ನೀವ ನಮಗೆಲ್ಲಾ ಅವ್ವ… ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡವ್ವ… ದೊಡ್ಡವ್ವ… !

ರಮಾಬಾಯಿಯ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತ, ಅವರ ವೈಚಾರಿಕ ನಿಲುವುಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಗುವ ಫಂಡರಪುರದ ಘಟಣೆಯು, ಒಂದಾದ ಮೇಲೊಮದರಂತೆ ಸಾಯುವ ಕೂಸುಗಳನ್ನು ಸಂಭಾಳಿಸುತ್ತ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಗಂಡನೊಡನೆ ಮುನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಕ್ರಾಂತಿಸೂರ್ಯನ ಹೆಜ್ಜೆಯೊಡನೆ ಸಾಗಿಬರುತ್ತಾಳೆ. ನಾಟಕವು ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯುವ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಕೈಹಿಡಿದು ಕುಳಿತ ಭಂಗಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ.. ಬಾಲ್ಯ, ಮದುವೆ, ಮಕ್ಕಳು, ಓದು, ನಿತ್ರಾಣದ ಬದುಕು, ಆರೊಗ್ಯ ಹೀಗೆ ರಮಾಬಾಯಿ ಮುಖಾಂತರ ಅಂಬೆಡ್ಕರರ ಜೀವನದಲ್ಲೊಂದು ಪಯಣ ಹೋಗಿಬಂದು ರಮಾಬಾಯಿಯ ಸಾವಿನ ದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಮರಾಠಿ ಮಾತಿನ ಲಯಧಾಟಿಗಳನ್ನ ಪಡಿಯಚ್ಚು ಹೊಯ್ದಂತಿರುವ ಗಡಿಭಾಗದ ಆಡುಭಾಷೆ ನಾಟಕದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬರೆಯಬೇಕೆಂಬ ಧಾವಂತದಾಚೆಗೆ ರಮಾಯಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡುತ್ತ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಬದುಕನ್ನ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿರುವ ಡಾ. ಸಿದ್ರಾಮ ಕಾರಣಿಕರ ಮಿಸೆಸ್ ಅಂಬೆಡ್ಕರ್ ಕನ್ನಡದ ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬದುಕನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸಿದಷ್ಟು ನಾಟಕೀಯತೆ ಕಳೆಗುಂದತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಚನ ಚಳವಳಿಯ ನೇತಾರ ಬಸವಣ್ಣನವರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಆಶಯಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ನಾಟಕಕೃತಿಗಳು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಹಲವಾರು ಇರುವಾಗ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರನ್ನೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿ ಇವತ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಮರುಓದುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಡಬೇಕಿದೆ. ಬರೀ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಕೆದಕುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯದೇ ಆದ ಅಂಬೆಡ್ಕರರ ಭಾವಲೋಕವನ್ನು ಶೋಧಿಸುವದು ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
‘ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಿದರು’ ಎನ್ನುವುದಷ್ಟೆ ಒಂದು ನಾಟಕವಾಗಿ ಸಂವಾದಕ್ಕಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಪೂನಾ ಒಪ್ಪಂದ, ಮೂಕನಾಯಕ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಗಟುಗಳು… ಹೀಗೆ ಅವರು ಮುಂದಿಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಗಳೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರೂಪಕಗಳಾಗಿ, ಕಾವ್ಯವಾಗಿ, ಕತೆಯಾಗಿ, ನಾಟಕವಾಗಿ ಮರುಶೋಧಿಸಿದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಒಂದುಕಾಲದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ಯುವ ಬರಹಗಾರರು ಅವರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಈ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬದುಕನ್ನ ಪುರಾಣೀಕರಿಸುವ ಹುಚ್ಚಿಗಿಂತ ಯಥಾವತ್ ಆ ಸಂದರ್ಭದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಲಾಶ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಪೇಶ್ವೆಗಳ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತೇ ಪುಟಿದೇಳುತ್ತಿರುವ ಇವತ್ತಿನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಫುಲೆ ದಂಪತಿಗಳು, ಶಾಹೂ ಮಹಾರಾಜರು, ಶಿವಾಜಿರಾವ್ ಗಾಯಕ್ವಾಡರೂ, ದೇಶಮುಖರು, ಕುದ್ಮುಲ್ ರಂಗನಾಥರಾಯರು, ಕಾಕಾ ಖಾಖರ್ಾನೀಸ್, ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಕಾಲವೂ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಫೋಟೋ, ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ, ಹೊಗಳಿಕೆ, ತೆಗಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ರನ್ನು ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶೋಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯ ಈ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದೆ.
– ಮಹಾದೇವ ಸಾಲಾಪೂರ

ಷಿಟ್ ಬುಲಷಿಟ್ಗಳ ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಕತೆ


ದೂರದ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ದೇಶದಲ್ಲೊಬ್ಬ ಅಗಸ್ತೋ ಬೋಲ್ ಎಂಬ ಮಹಾಶಯ Oppressed theatre ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಆರಂಭಿಸಿದ. Oppressed theatreನ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಇಂಡಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧಿ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದೆ ಹೊರತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸ್ಮಿತೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಮಾತು ಬಂದು! ಮಾತಾಡಿ, ಹಾಡಿ-ಕುಣಿದು, ತನ್ನ ನೋವು-ಸಂಕಟ ಸಮಜಾಯಿಷಿಗಳನ್ನ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ನಾಟಕಗಳು ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳು ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್ನ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಹಗ್ಗಜಗ್ಗಾಟವನ್ನೆ ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿ ಹಳೆಯ ಇಮೇಜಸ್ಗೆ ಹೊಸಬಟ್ಟೆ ತೊಡಿಸಿ ಆಧುನಿಕಗೊಳಿಸಿದ್ದಾವೆಯೇ ಹೊರತು ಹೊಸದೇ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ರೂಪಿತಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವೆಂಬಂತೆ ಹವ್ಯಕ ಜನಸಮುದಾಯದ ತಲ್ಲಣಗಳನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕೆ.ವಿ ಅಕ್ಷರ ಅವರು ಸ್ವಯಂವರಲೋಕ ನಾಟಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆ ನಾಟಕವೂ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪಫ್ಯರ್ೂಮ್ ಮಿಕ್ಸ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕ ಕೋನದಲ್ಲಿ ನುಣಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತಯಾತ್ರೆ ನಾಟಕವೂ ಇಂತದ್ದೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಜಲಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡು ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವ ಆಶಯವೂ ನೋಡುವ ನೋಟವೂ ಮುಪ್ಪರಿಗೊಳ್ಳದೆ ಸೊರಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಹುಡುಕಾಟಗಳ ಹೂರಣವಿಲ್ಲದ ನಾಟಕಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಕನ್ನಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಟಕಕಾರರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೆ. ರಾಮಯ್ಯನವರ ಲೆಟ್ಪಾಲಿತ್ರೈವ್ @ಯಾರೇ ಯಾನೇ ಕೂಗಾಡಲಿ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ Oppressed theatre ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಅಚ್ಚುಹೊಯ್ದಂತಿದೆ.
ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ತೌಡುಕುಟ್ಟುವ ಗೋಳೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜನಜೀವನ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಅಸ್ಮಿತೆಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಮತ್ತು ಇದಪ್ಪಾ ನಮ್ಮ ಬದುಕು! ಎಂದು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬಾಳುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳಿವೆ. ಈಗ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಬದುಕು ಮಾರ್ಕೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಟಿವಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸುಗಳು. ಎಲ್ಲವೂ ಕಾಪರ್ೋರೇಟ್ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಷಿಟ್ ಯಾವುದು ಬುಲ್ಷಿಟ್ ಯಾವುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದ ಕನ್ಫ್ಯೂಜನ್ನಿನಲ್ಲೆ ಇರುತ್ತೇವೆ. ಅಂಥ ಕನ್ಫ್ಯೂಷನ್ನಿನ ವಿಡಂಬಣೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಕುರುಹಾದ ಕೋಣವು ತನ್ನ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತ ಈ ಹುಸಿಲೋಕದ ಆಡಂಬರದ ಜಂಜಾಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಪಹಪಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತ… ಕೊಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ತನ್ನತನವನ್ನು ಸೈರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ತಿಪ್ಪನ ಭಾಷೆಯನ್ನ ಕಲಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಮಾಡರ್ನಿಟಿಯ ಮಧ್ಯದ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ಕಾಲದ ಕುಲುಮೆಯ ಸಂತಾಪವನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುವ ಅಸ್ಮಿತೆಯಾಗಿರುವುದು ಲೆಟ್ಪಾಲಿತ್ರೈವ್@ಯಾರೇ ಯಾನೇ ಕೂಗಾಡಲಿ ನಾಟಕದ ಜೀವಾಳ.
ಕಾಪರ್ೋರೇಟ್ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ‘ಯಾರು ದೊಡ್ಡವರು’ ಎಂಬ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ ಮತ್ತು ಆ ಕುರಿತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಇಲ್ಲಸಲ್ಲದ ಊಹಾಪೋಹಗಳ ಚಚರ್ೆಯ ಮೂಲಕ ನಾಟಕ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥದ್ದೊಂದು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ರೂಪಿಸಿರುವ ತಂಡ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಮೀಡಿಯಾಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಹೈಟೆಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಮರಾ ಕಣ್ಣು ಇಡೀ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ತನಗೆ ಬೇಕಾದಂತೆ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಅಜ್ಜಿಗೂ, ಕೋಣಕ್ಕೂ ಆದಿಮಜ್ಞಾನದ ಅರಿವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಪರ್ೋರೇಟ್ ಜಗತ್ತಿನ ಪರಿಚಯವೂ ಇದೆ. ತಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಜ್ಞಾನಶಾಖೆಯ ಒಂದು ಮಜಲನ್ನಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರು. ಕಾಪರ್ೋರೇಟಿನ ಜಂಜಾವಾತಗಳಿಂದ ದೂರವುಳಿದು ತಿನ್ನುವ ಅನ್ನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬದುಕುವ ರೀತಿಯವರೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆದಿಮಜ್ಞಾನವುಳ್ಳವರು. ಅಜ್ಜಿ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ಕಾಡುವ ದೈವಗಳಲ್ಲ ಬದುಕುವ ಬಗೆಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ ತಾಯಂದಿರರ ಸಂಕೇತ. ಆಕೆಗೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಿಲುವುಗಳು, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಗೊಡವೆಯಿಲ್ಲ, ಹಿಟ್ಟುಕೋಲು ಮುದ್ದೆ ಆಕೆಯ ಗುಟ್ಟು. ಭೂತಾನ್ ದೇಶದ (ಜಿಡಿಪಿ-ಜಿಡಿಹೆಚ್) ಹ್ಯಾಪಿನೆಸ್ನಂತೆ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಗಂಡಭೇರುಂಡ ವಂಶದ ಘನತೆಯೂ, ಕಾಮ್ರೇಡಗಿರಿಯ ಹಪಹಪಿಯೂ, ಹಳ್ಳಿಹುಡುಗಿಯರ ಇಂಗ್ಲಿಷ ಹುಚ್ಚು, ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಮುಖವಾಣಿ ಹೊತ್ತು ಮಾತಾಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಹೀಗೆ ನಾಟಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ಷಿಟ್ ಬುಲ್ಷಿಟ್ಗಳದ್ದೆ ಕಾರಭಾರು. ನಾಟಕಕಾರನ ಸಂವೇದನೆ, ನಟ ಅಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಿದರ್ೇಶಕ ರೂಪಿಸುವುದು ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಸಹೃದಯಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇಂತದ್ದೊಂದು ಸೂತ್ರವನ್ನು ಹರಿದೊಗೆದು ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಟನೂ ಮಾತಾಡುತ್ತಾನೆ, ನಾಟಕಕಾರನೂ ಮಾತಾಡುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಮೆ ಎಂದುಕೊಂಡದ್ದು ಮಾತಾಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಮೆ ಬರೀ ರೂಪಕವಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ ಅದು ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಆನೂಚಾನು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಲೆ ಮಾತಿಗಾಗಿ ಹಲಬುವ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ.
ಕಾಪರ್ೋರೇಟ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಕತೆ(ಲೆಟ್ಪಾಲಿತ್ರೈವ್) ಮೊಸರು ಕಡೆಯುವ ಹದದಂತೆ ನವನೀತದ ತೆಳುತಿಳಿಯನ್ನು ಕದಡುತ್ತದೆ. ಕೋಣವನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವ ಐತಿಹ್ಯದ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಲೋಮ ವಿವಾಹದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದ ಹೆಣ್ಣು ಅವನನ್ನೆ ಬಲಿ ಬೇಡುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಗಳು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಆ ಎಲ್ಲ ಇತಿಹಾಸದ ಕಡೆಪುಟದಲ್ಲಿ ರಕ್ತದ ಕಲೆಗಳು ಮುತ್ತಿರುತ್ತವೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಚರಣಾ ಐತಿಹ್ಯಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾರುಣ ಬದುಕೊಂದರ ಆರಂಭವೂ ಅಂತ್ಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೋಣ ಮಾತಿಗಿಳಿದು ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇಂಗಿತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕೋಣನ ಬಲಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಕೊಂದುಕೊಂಡ ತಿಪ್ಪನಿಗೆ ಪ್ರತಿಲೋಮ ಮಾದರಿಯ ಮದುವೆಯೂ ಫಲಕೊಟ್ಟು ನಾಟಕ ಸುಖಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಎದೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಅಕ್ಷರ – ಅರಿವು ಅಂತಾರಲ್ಲ ಅದರ ಬಗ್ಯ…


ಇಂದು ಅನ್ನುವ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ… ನೆನ್ನೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲಕು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ… ನಾಳೆಗಳನ್ನು ಸಮಾನತೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಿಚ್ಛಿಸುವ ಅಂತಿಮದ ಅರಿವು ಎದೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಅಕ್ಷರ ಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಲೇಖನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ, ಒಂದೊಂದು ಶಬ್ದದಲ್ಲೂ ಅನುರಣಿಸುತ್ತದೆ. ವಿರಾಮವಿಲ್ಲದ ಬರಹಗಳ ಆಂತರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೌಜನ್ಯದ ಕಾರುಣ್ಯಮೂರ್ತಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಆತ ಬುದ್ಧ ಬಸವ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಗಾಂಧಿಯ ಹಾಗೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಯಾವ ಬರಹವೂ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಭಾಷಣಗಳು, ಬರಹಗಳು ಯಾವದೋ ಸಂದರ್ಭ, ಸಂಘಟಣೆ, ಸಂಚಲನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒಡಮೂಡಿದ್ದರೂ ಆ ಮಾತುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅರಿವು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. “ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟಣೆ ಎಂದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಅಂತಿಮ ಸ್ಥಿತಿಯ ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು” ಅಂತ ಪ್ಲೇಟೋ ಹೇಳುತ್ತಾನಲ್ಲ… ಅದು ದೇವನೂರು ಮಹಾದೇವ ಅವರ ಮಾತಿನ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮೂಹದ ಅಂತಃಸಾಕ್ಷಿಯೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಸಹಪ್ರಯಾಣಿಕನಾಗಿ ಕುಳಿತವ ಬಸ್ಸು-ರೈಲಿನಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಲೆ ತನ್ನ ಹಳೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯಲು ಇಚ್ಚಿಸುವ ಹೊಸಪರಂಪರೆಯ ಹೊಸತಲೆಮಾರಿನ ಗುಂಪುಗಳು ಚಿಂತನೆಗೊಂದು ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದಂತೆ ದುಂಡಾವರ್ತಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮರುಸಂಶೋಧಿಸುವ ಈ ವಕ್ತಾರರಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಧರ್ಮ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಯಾವ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣವೂ ತಾಗದ ಮಡಿವಂತರ ಅಂತರಂಗದ ಕತ್ತಲನ್ನು ಗುಡಿಸಿ ಹೊಸತೊಂದು ಸರ್ವೋದಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಟ್ಟಬೇಕಿರುವ ಎಚ್ಚರದ ರೂಪಕದಂತೆ ಈ ನಾಲ್ಕುದಶಕದ ಬರಹಗಳು ಇವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಅರಿವಿನ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮೂಡಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಳು ಯಾವಕಾಲಕ್ಕೂ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಕಾವ್ಯದ ಬಂಧದಲ್ಲಿ ಭಾವದ ಲಯವಿದ್ದರೆ ಸಾಕು ಹಾಡಾಗುತ್ತದೆ, ತಾಳ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ, ರಾಗವಾಗಿ ಸರಾಗ ಹಾಡು ಬಾಯಿಗೆ ಬಂದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ದೇಶಿಮಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಅಂಥ ಗುಣವಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅವು ನಾಲಗೆಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆನಿಂತುಬಿಡುತ್ತವೆ. ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ, ತಲೆಮಾರಿನಿಂದ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಅಂತಹ ಕತೆಗಳು ಕಾವ್ಯಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತ ಬದುಕಿಕೊಡಿರುತ್ತವೆ. ನೆನಪಿನ ದೆಸೆಯಿಂದ ಯಾವದೋ ಸಾಲಿನ ಯಾವದೋ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ಶಬುದ ಮರೆತುಕೊಂಡ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರು ಬೇರೊಂದು ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನೋ, ಭಾವಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ಶಬುದವನ್ನೋ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹಾಡಿದರೂ ಹೊಸದೊಂದು ಅರ್ಥವೇನೂ ಹುಟ್ಟಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ಹಾಡಿನ ಭಾವಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆಯಾಮವಂತೂ ಖಂಡಿತ ಸಿಕ್ಕುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಎದೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಅಕ್ಷರ ಹೊತ್ತುಗೆಯನ್ನು ಎದೆಗೆ ಒದ್ದ ಅಕ್ಷರ, ತಲೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಅಕ್ಷರ ಎಂದು ಓದಿಕೊಂಡಾಗಲೂ ಫಲ ಕೊಡುವುದು ಕೊಟ್ಟೆಕೊಡುತ್ತದೆ. ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸೋದರತೆಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಅರಸುವ ಜೀವಗಳು ಎದೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಅಕ್ಷರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿಯೇ ದಾಟಿಸುತ್ತವೆ.
ಹಣ್ಣಾಗುತ್ತಲೇ ಕೊಂಬೆ ಬಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತದೆ. ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಬೀಜ ಚಿಗುರಾಗಿ ಚಿಗಿಯುತ್ತದೆ. ಆ ಹೊಸದಾಗಿ ಚಿಗಿತ ಗಿಡದ ಹಣ್ಣಿನ ರುಚಿ ಉಂಡವನಂತೆ ಓದಿದೆ. ತಿಂದ ಹಣ್ಣು ಮಾಗಿತ್ತು, ಪರಿಮಳವೂ ಇತ್ತು… ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಅಗಿದು ತಿನ್ನುತ್ತೇನೋ ಅಷ್ಟು ಒಗರಾಗಿತ್ತು. ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ನಾನು ಕ್ಷೀಣ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಒರಲುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಅನ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಿರುತ್ತರದಲಿ ಕೈಚಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ರೈತನ ಸ್ಥಿತಿ, ಬೌಧ್ಧಿಕ – ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಆರ್ಭಟ, ಮೂಲ ಕೆದಕುವ ಡಿ.ಎನ್.ಎ ಮಾಪಕದಲ್ಲಿ ಹೂತಿರಬಹುದಾದ ಕಾಲನ ಕುರುಹಗಳ ಹುಡುಕಾಟ, ಯಾಕೆ ಚಳುವಳಿಗಳು ಸೋಲುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆ..? ಉತ್ತರಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವ ಮೊದಲು ಎದೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಅಕ್ಷರ ತಿಕದ ಮೇಲೆ ಒದ್ದಿತ್ತು.
ದೇವನೂರರ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಬಹುದಾದರೆ ಎದೆಗೆ ಬಿದ್ದ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ತಳದ ಕೊನೆಯ ಪದರದವರೆಗೂ ಮುಟ್ಟಿ ಗಾಯಮಾಡಿ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲೂ ನರಳಾಡಿಸಿದವು.

ಊರುಸುಟ್ಟರೂ ಸುಡಲಾರದ ದೈವದ ಸುತ್ತ…


ಹೊಸ ನಾಟಕಗಳು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಳುಕನ್ನು ಅಳಿಸಬಲ್ಲ ಯುವ ಕತೆಗಾರರು ನಾಟಕ ರಚನೆಯತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಂತಸದ ಸಂಗತಿ. ಈಗಾಗಲೇ ಕತೆಗಾರರು ಎಂದೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಗೆಳೆಯ ಹನಮಂತ ಹಾಲಿಗೇರಿಯವರ ಊರು ಸುಟ್ಟರೂ ಹನುಮಪ್ಪ ನಾಟಕವನ್ನು ಆಟಮಾಟ ತಂಡದ ಅಡ್ಯಾಟಕ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಾಗ ತಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ನಾಟಕದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ದುರಂತ ಛಾಯೆಯುಳ್ಳ ಕತೆ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕಟುವ್ಯಂಗ್ಯದ ವಿಡಂಬನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕವಾಗಿ ರಂಗಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸುವಾಗ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುವಾಗ ಗೆಳೆಯ ಹನಮಂತ ಆತಂಕಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ ನಮ್ಮ ತಂಡದವರೇ ಆಗಿಬಿಟ್ಟರು. ಅವರ ಈ ಮೊದಲ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸೆಟೈರ್ ಕಾಮಿಡಿಯ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳು ಇವೆ. ಇದು ನಾಟಕ ಕೃತಿಯಷ್ಟೆಯಲ್ಲ ರಂಗಕೃತಿಯಾಗಿಯೂ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಸ್ಟೇಜ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಟಕ ಆಟಮಾಟ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೇ ನೀಡಿತು. ಅಂಥ ನಾಟಕದ ಕುರಿತು ಸಣ್ಣದೊಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯಲು ಹೇಳಿದಾಗ ಕೊಂಚ ಅಧೈರ್ಯ ಕಾಡಿದರೂ ಕಥನ ನಿರೂಪಣೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೇನೆ.
ಎರಡು ಊರುಗಳ ನಡುವಿನ ಜಗಳ ನಾಟಕೀಯವಾದ ಹತ್ತಾರು ಘಟಣೆಗಳನ್ನು ಕಥಾಹಂದರದಲ್ಲಿ ಎಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ದೇವರು ಮಾತ್ರ ವಾಸ್ತವದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಇರುತ್ತದೋ ಅಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮದು ಎಂದು ಗೆರೆಹಾಕಿಕೊಂಡು ಗಡಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬರದು ಎಂಬ ದ್ವೇಷದ, ಅಸಡ್ಡೆಯ, ತಿರಸ್ಕಾರದ ನೋಟವೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೀಮೆಯಲ್ಲೂ ಊರಿನ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಎರಡೂರ ಸೀಮೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಜಗಳವಿದ್ದೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಉಕ್ರೇನ್ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿ, ಕಾಶ್ಮೀರಾಗಲಿ ನಮ್ಮದೇ ಬೆಳಗಾವಿಯಾಗಿರಲಿ ಈ ಗಡಿಯೆಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವಿಭಾಷಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಜ್ಯವೆಂಬುದು ಅವರ ಮೂರನೆ ಭಾಷೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭಾಷೆ, ಆಸ್ತಿ, ಗಡಿ, ಸೀಮೆ, ನದಿನೀರು, ಹೆಣ್ಣು, ದೇವರು, ದೇವಸ್ತಾನ ಏನೆ ಆದರೂ ಅಲ್ಲೊಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಗರ್ವ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಗುಂಪು, ಸಮುದಾಯ, ಊರು, ಸೀಮೆ, ದೇಶ ಹೀಗೆ ಸಮೂಹದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕೆದಕುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಕಾಳಗವೇ ನಡೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಎಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಜಗಳ, ತುರುಸು, ಗೆಲವು ಉಮೇದು, ಉತ್ಸಾಹ, ರೊಚ್ಚುಗಳನ್ನು ನುಂಗಿ ಹಾಕುವ ಒಂದು ನೇರ ನಿರೂಪಣೆಯ ಕಥೆ ಊರು ಸುಟ್ಟರೂ ಹನುಮಪ್ಪ ಹೊರಗ ನಾಟಕದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ನಾಟಕವು ಎರಎರಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವಿನ ತಿಕ್ಕಾಟವನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿದೆ.
ವಜ್ರಮಟ್ಟಿ ಧರಗಟ್ಟಿ ಎಂಬ ಎರಡೂರಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸೀಮೆ ಹನುಮಪ್ಪ ದೇವರ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಜಗಳವನ್ನು ನವಿರಾದ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಮೂಲಕ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರೆಖ್ಟ್ ನಾಟಕಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕಥನಕ್ಕೆ ಹಾಡುಗಳ ಕೊರತೆ ಬಿಟ್ಟರೆ ದೃಶ್ಯವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೇವರಿಗೆ ಎರಡೂರಲ್ಲೂ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಪೂಜಾರಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಆ ಪೂಜಾರಿಗಳ ಆಶಯದಂತೆ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಜಗಳ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ರಿಂದಮ್ಮನ ಕನಸಿನ ಮುಖೇನ ನಾಟಕ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ವಜ್ರಮಟ್ಟಿ ಸೀಮೆಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಕದ್ದು ತಂದು ಧರಗಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಮರ್ಿಸಲಾಗಿರುವ ಹೊಸಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಈ ಊರವರ ಆಶಯ. ಆದರೆ ತಲತಲಾಂತರದಿಂದ ಅದೆ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಬಿಡಬಾರದೆಂಬುದು ವಜ್ರಮಟ್ಟಿಯವರ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಬಡಿದಾಡಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಆ ಎರಡೂ ಊರುಗಳು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಊರಾಗಿದ್ದವು. ಪೂಜೆಯ, ಆರಾಧನೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಆರಂಭವಾದ ಜಿದ್ದಿನ ಜಗಳವನ್ನು ರಾಜಕಾರಣ ತನ್ನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ವೋಟಿನ ಆಟವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವತರ್ಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಢೋಂಗಿತನಗಳು ನಾಟಕ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತವೆ.
ಜಗಳ ಶಮನ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪೋಲಿಸರು ಆ ಹನುಮದೇವರನ್ನು ಪೋಲಿಸ್ ಕಸ್ಟಡಿಗೆ ತರುತ್ತಾರೆ. ಮುಗ್ಧಭಕ್ತರಿಗೆ ಪೋಲಿಸು ಠಾಣೆಯೇ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಮಾಪರ್ಾಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋಲಿಸು ಠಾಣೆಯ ದೃಶ್ಯವಂತು ಹೆಚ್ಚು ಲವಲವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಾಟಕಕಾರರ ನಿಜ ಧ್ವನಿ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸುದ್ದಿಗಾಗಿ ಹಪಹಪಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ ಬಡಬಡಿಕೆಯ ವಿಕಾರಗಳು, ಮುಗ್ಧ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು, ಅಸಹಾಯಕ ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಗೆಲುವಿನ ಆಸೆ ಹುಟ್ಟಿಸಿ ನ್ಯಾಯವನ್ನ ಮರೀಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಮುಖವೂ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಜಿದ್ದಿಗೆ ಬಿದ್ದಂತೆ ಜಗಳಕ್ಕಿಳಿಯುವ ಜನರು ದೇವರಿಗೆ ಬೆನ್ನು ಮಾಡಿ ಬದುಕಿಗೆ ಹಂಬಲಿಸುವಲ್ಲಿಗೆ ನಾಟಕ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಇಡೀ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚಮಲ್ಲನ ಪಾತ್ರವಂತು ಬಹು ಆಯಾಮದ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅವನು ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವೇ ಇಲ್ಲ. ಹುಚ್ಚನಂತಿರುವ ಅವನಿಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಕನಸಿನ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಕಟ್ಟಕಡೆಗೆ ತಾನು ಖಾಸಾ ಹನುಮಪ್ಪನ ಬೀಗ ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಅವನು ದಿಟವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ಜಗಳಕ್ಕೆ ಮೂಲಕಾರಣನಾದ ಹನುಮದೇವರು ಬೀದಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಹುಚ್ಚುಮಲ್ಲನಲ್ಲಿಗೆ ಊರವರು ಭಾವಿಸಿರು ದೈವೀಕತೆಯು ಬಂದು ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.
ದೇವರು ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವಿಷಾಧಭರಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಯಥಾವತ್ ವಾಸ್ತವವೆಂಬುದು ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆ ವಾಸ್ತವ: ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮತ್ತು ಊರೆಂಬ ದೈವದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸಮಾಜವನ್ನು ಯಾವ ಪೂವರ್ಾಗ್ರಹಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಧುನಿಕ ದುನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಅವಘಡ, ಸಂಭ್ರಮ, ಸಂತಸಗಳನ್ನು ಹೇಗಿರುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ ಒಂದು ದೇವರೆಂಬ ಕಲ್ಲುಮೂತರ್ಿ, ಇನ್ನೊಂದು ದಿನಬೆಳಗಾದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಎಂಬ ರೊಕ್ಕ. ಈ
ಎರಡನ್ನು ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಹನುಮಂತ ಹಾಲಿಗೇರಿಯವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವ್ಯಾಜ್ಯದ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಈ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ವ್ಯಾಮೋಹದಿಂದ ಜನಸಮುದಾಯವೇ ವಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅನುದಾನರಹಿತ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲಾ ಶುಲ್ಕ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಸಮಿತಿ ವರದಿ – ಅವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿದೆ


ಶಿಕ್ಷಣ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಹೃದಯವಂತನನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೈತಿಕ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹಾಕಬೇಕಾದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಇಂದು ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಶುಲ್ಕವೆಂಬ ಬೆಲೆನಿಗದಿಗೊಳಿಸಿ, ಪೋಷಕರ ಯೋಗ್ಯತಾನುಸಾರ ಮಕ್ಕಳು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಪ್ರಪಾತದಂಚಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಭ್ರಮೆಯ ಮಾತಲ್ಲ – ಶಿಕ್ಷಣವೆಂಬ ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವವುಳ್ಳ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ನಡೆಯಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಇವತ್ತು ಹೊಸವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಟಿಕೇಟ ದರ ಇರುವಲ್ಲಿ ನೀವು ಹತ್ತರನೋಟನ್ನು ಕೊಟ್ಟರೆ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ವಾಪಾಸು ಕೇಳುವುದು ಕೇವಲ ಎನಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೇನೋ ಎಂಬಷ್ಟು ಮುಜುಗರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಭಾರಿವಹಿವಾಟಿನ ಲೆಖ್ಖಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ. ಚಿಲ್ಲರೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತಾಡುವುದು ಕೂಡ ಘನತೆಗೆ ತಕ್ಕದ್ದಲ್ಲ ಎಂಬಂತಾಗಿದೆ. ಮಸಲಾ ಹೇಳ್ತೇನೆ ಆಯ್ಕೆಯ ಹಿಂದೆಯೂ ಈ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೊಕ್ಕು ಮೆರೆದಾಡುತ್ತಿರುವುದಂತೂ ಸತ್ಯ. ಎಲ್ಲವೂ ಬ್ರಾಂಡಡ್, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತೊಡಿಸುವ ಬಟ್ಟೆ, ಬಳಸುವ ವಸ್ತುಗಳು, ಬ್ಯಾಗ, ಪೆನ್ನು, ವಹಿ, ಪುಸ್ತಕ, ಸೈಕಲ್, ಕೊಡಿಸುವ ಶಿಕ್ಷಣ… ಹೀಗೆ. ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಟವಾದದ್ದನ್ನೆ ಬಯಸುವದರ ಹಿಂದೆ ತನ್ನಂತೆ ಮಕ್ಕಳಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಪಾಲಕರ ಕಳಕಳಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ
ಅನುದಾನರಹಿತ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಪರವಾಗಿರುವ, ಬಡಜನರ ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಜನೆಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿರುವ, ಪರಿಷ್ಕರಣ ಶುಲ್ಕದ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರೆ ಸಮಾನಶಿಕ್ಷಣವೆಂಬುದು ಮರೀಚಿಕೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಉಚ್ಛನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದಂತೆ ಅನುದಾನ ರಹಿತ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರವು ಶುಲ್ಕಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತ್ತು. ಈ ಶುಲ್ಕಪರಿಷ್ಕರಣಾ ಸಮಿತಿಯು ನೀಡಿದ ವರದಿಯನ್ನು ಇಲಾಖೆಯ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ http://www.schooleducation.kar.nic.in ನಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ 309\2014 ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆ ವರದಿಯು ಪೂರ ಹುಸಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದಂತಿದೆ. ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಮೈಸೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಧಾರವಾಡ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಶಾಲೆಗಳೆಂದು ವಿಭಾಗಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಶಾಲೆಗಳು, ತಾಲ್ಲೂಕುಮಟ್ಟದ, ಹಳ್ಳಿಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಶಾಲೆಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಅನುದಾನರಹಿತ ಖಾಸಗಿಶಾಲೆಗಳ ಶುಲ್ಕನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆಡಳಿತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಶಾಲೆಗಳು ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿರಲಾರವು. ಸರಕಾರದ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಶಾಲೆಗಳು ಜ್ಞಾನದೇಗುಲವೇ ಆಗಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಲಾಖೆಯೇ ಹೀಗೆ ಅಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿರುವುದು ಅಸಹ್ಯವೆನಿಸುತ್ತದೆ.
ಶಾಲಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅನುದಾನರಹಿತ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಅಂಕಗಳ ನೀಡುವುದರ ಮುಖಾಂತರ ಅತಿಶ್ರೇಷ್ಠ, ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಉತ್ತಮ, ತೃಪ್ತಿಕರ, ಸಾಧಾರಣ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಡೆಡ್ ಲೈನ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಥ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತೆಜಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸರಕಾರವೇ ಮುಂದೆನಿಂತು ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮವಲ್ಲ.
ಪ್ರದೇಶವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕವಸೂಲಿಯ ಆಯವ್ಯಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸಂಬಳವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಯಾಗಳಿಗೂ ಡಿ ದರ್ಜೆ ನೌಕರರಿಗೂ ಕನಿಷ್ಟಕೂಲಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುವುದಿರಲಿ, ಕೇವಲ 2000 ರೂಪಾಯಿ ಸಂಬಳದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬುದೆಂಬುದನ್ನು ಸರಕಾರವೇ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿರುವುದು ಗಾಬರಿಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಅನುಕೂಲತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರೂಪಿಸುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಸಿಯದೆ ಇರುತ್ತದೆಯೇ..?
ಸುತ್ತೋಲೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಮಂಡಳಿಯವರು ಹೆಚ್ಚಿನಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಈಜುಕೊಳ, ಕುದುರೆಸವಾರಿ, ಪ್ರವಾಸ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಅನುಕೂಲತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ ಪೋಷಕರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಗ್ರೀನ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ನೀಡಿರುವುದು ಆಘಾತಕಾರಿಯಾದದ್ದು. ಎಳೆಸಿಕ್ಕರೆ ಹಚ್ಚಡವನ್ನೇ ನುಂಗಿಹಾಕುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಉಧ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ ಇಂಥ ಆದೇಶವನ್ನು ಅನುದಾನರಹಿತ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ಶಿರಸಾವಹಿಸಿಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ.
ಆಡಿ-ನಲಿದಾಡುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರು ದೇವರಿಗೆ ಸಮಾನರು ಎಂದು ಹೋಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಮುಗ್ಧಜಗತ್ತಿಗೆ ಅಸಮಾನ ಭಾರತದ ಒಂದೊಂದೇ ಅಲೆಗಳು ಅಪ್ಪಳಿಸುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಬಾಲ್ಯದ ಸಂಭ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತ, ಭ್ರಮಾತ್ಮಕ ಸುಖವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಈ ದೇಶದ ಯಾವದೋ ಒಂದು ವರ್ಗದ ಯಾವದೋ ಮನೆತನದ ಇನ್ಯಾರದೋ ದೇಖರೇಖಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋಗುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೂ ಬಾಲ್ಯದ ಸಖ್ಯ ಸಾಯೋವರೆಗೂ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಗುವಿಗೂ ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿಕ್ಕುವಂತಾದರೆ ಹೇಗಿರುತ್ತದೆ..?
ಬಾಲ್ಯದ ಪೊರೆಕಳಚುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರದೇಶ, ಭಾಷೆ, ಧರ್ಮ, ಜಾತಿಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯ ಆಚೆಗೂ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಶಿಕ್ಷಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಸಮಾನವಾದದ್ದನ್ನು ಓದಿದ್ದೆ ಆದರೆ ಅವರು ಮಹಾತ್ಮರಾಗದಿದ್ದರೂ ಹಿಟ್ಲರ್ಂತೂ ಅವರ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಲಾರದು. ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನೈತಿಕ ತಳಹದಿಯಾದರೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣ ಇವತ್ತಿನ ತುರ್ತಾಗಿದೆ.
ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹಾಗೂ ನಿಷ್ಕರುಣೆಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ತಾಯಿತಂದೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ತುಂಬಿರುವ, ಪ್ರೀತಿಯ ಲವಲೇಶವೂ ಇಲ್ಲದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮ ಸಮಾಜವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೂ, ಅಂತಃಕಲಹಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದಕ್ಕೂ ಇದೇ ಕಾರಣ. ಎಂದು ಜೆ. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾತು ಇಂದು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೇವೆಯಿಂದ ವಂಚಿಸಿ ಉಧ್ಯಮವಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಮಾಡಿದರೆ ಸಹ್ಯವೆನಿಸಬಹುದೇನೋ..!
ಶಿಕ್ಷಣವೆಂಬುದು ಇಂದು ಬೃಹತ್ ಉಧ್ಯಮದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿದೆ. ಸೇವೆಯ ನೆಪತೋರಿಸಿ, ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸೋಜಿಗದ ಲೋಕವನ್ನು ಶಾಲಾಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ನೆಲದೊಟ್ಟಿಗಿನ ನಂಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಂಥ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಆ ಮಾದರಿಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೆ ಕೊಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಹಠವೂ ಪಾಲಕರಲ್ಲಿದೆ. ಶಾಲೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಪೋಷಕರ ತಿಂಗಳ\ವಾರ್ಷಿಕ ವರಮಾನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಾದರೆ ಎಲ್ಲ ವರ್ಗದ ಎಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ವೈವಿದ್ಯೆತೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಮಾನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೇ..?
ಖಾಸಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರಟ್ಟೆಗೆ ಸರಕಾರದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಿತಿಯೇ ಇಷ್ಟೊಂದು ತೋಳಬಲ ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಡವನ ಮಗ ಇಂಥ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಓದುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ..? ಬಡವನಿರಲಿ ಮೇಲ್ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಈ ಶಿಕ್ಷಣ ದಕ್ಕಲಾರದು. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಸಮಾನಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಕುರಿತು ಸರಕಾರ ಯೋಚಿಸುವಂತಾಗಬೇಕು.

“ಹುಲಿಯ ನೆರಳಿನೊಳಗೆ – ಅಂಬೇಡ್ಕರವಾದಿಯ ಆತ್ಮಕಥೆ” ಒಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ


ಉಚಲ್ಯಾ, ಅಕ್ರಮಸಂತಾನ, ಗಬಾಳ, ಬಹಿಷ್ಕೃತ, ವಾಲ್ಮೀಕಿ, ಬಲುತ, ನೋವು ತುಂಬಿದ ಬದುಕು ಹೀಗೆ ಮರಾಠಿಯಿಂದ ಅನುವಾದಗೊಂಡ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ದಲಿತ ಆತ್ಮಕತೆಗಳ ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಚಿತ್ರಣಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಅನುಭವ ಜಗತ್ತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಬಾಲ್ಯವೂ ಅಸಮಾನ ಭಾರತದ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕುಲಮೂಲದ ಕಸುಬುಗಳು, ಕಸುಬಿನ ದಾರುಣ ಚಿತ್ರಣ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಜಾತಿಯೂ, ಆಯಾ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು, ಬಂಧು-ಬಾಂಧವರ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಬಡತನ, ಹಸಿವು, ಶೋಷಣೆ, ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ ಪರಿತಪಿಸುವ ರೀತಿಯೂ, ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಶಾಲಾ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯೂ ಹೀಗೆ ಭೀಕರವಾದ ತಾರತಮ್ಯದ ಜಗತ್ತನ್ನು ದಲಿತ ಆತ್ಮಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಆತ್ಮಕತೆಗಳ ಬಾಲ್ಯವು ಒಂದೆ ಪಡಿಯಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಎರಕಹೊಯ್ದಂತೆ ಭಾಸವಾದರೂ ಕಟ್ಟಿಕೊಡುವ ಪರಿಸರದ ನಿವೇದನೆ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಭಾರತದ ಒಂದೊಂದು ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿತ್ತು. ಅದೇ ಆಶಯದಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನವೂ ರಚನೆಯಾಗಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸುವವರು ದಲಿತ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಈ ಬಾಲ್ಯದ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಕೊಂಚ ಗಮನಿಸಬೇಕು.
ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರವಾದದ್ದು ಒಂದೇ, ಅದು ಸಂವಿಧಾನ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂದಾದರೆ ಅವನಿಗೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಯಾವದೋ ಒಂದು ಜಾತಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ, ಅವರು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾತೃ, ಅಪ್ರತಿಮ ದೇಶಪ್ರೇಮಿ, ಪಾರಂಪರಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಭಂಜಿಸಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರೀಕನಿಗೂ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಹೊಸಗುರುತನ್ನು ನೀಡಿದ ಮಹಾತ್ಮ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಣಗಾನುತ್ತಾನೆ. (ಆಗ ಮನೆಯೊಳಗೆ ತೂಗುಹಾಕಿರುವ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಫೋಟೋ ನೋಡಿ ನೀವು ಅವರಾ..? ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಐಡೆಂಟಿಟಿಯ ವಿಧಾನ ಇಲ್ಲವಾಗಬಹುದು.) ಆ ಹುಲಿಯ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಇವತ್ತಿನ ಈ ಜಾತಿಸಂಘಟಣೆಯ ಜಂಝಾವಾತಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಕೆದಕಬೇಕಿದೆ, ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ವಿಮರ್ಶಿಸಿ, ಆ ಅಧ್ಯಯನದ ಶಿಸ್ತನ್ನು, ಆ ನ್ಯಾಯನಿಷ್ಠುರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೊಸ ಚಲನೆಯ ಆರಂಭವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಬದುಕು ಬರಹ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ನಾವು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಓದಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೃಷಿವಿಜ್ಞಾನಿಯಾದ ನಾಮದೇವ ನಿಮ್ಗಾಡೆಯವರ ‘ಹುಲಿಯ ನೆರಳಿನೊಳಗೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರವಾದಿಯ ಆತ್ಮಕಥೆ’ಯನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಬಿ. ಶ್ರೀಪಾದರವರ ಭಾವಾನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಲಡಾಯಿ ಪ್ರಕಾಶನ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿಸೂರ್ಯರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತಾದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಹೊತ್ತುಗೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಆತ್ಮಕತೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.
ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪಿ ಎಚ್ ಡಿ ಪಡೆದ ಎರಡನೇ ದಲಿತವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಇವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ ಭಾರತದ ಅನುಭವಗಳೇ ತುಂಬಿದ್ದಾವೆ. ಆ ಎಲ್ಲ ಅಪಮಾನ, ನಿಂದೆ, ಬಡತನ, ಅಸಹಾಯಕತೆಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಛಲದ ಹುಲಿಯ ಹೆಜ್ಜೆಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ನಿಮ್ಗಾಡೆಯವರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಭಾವಜಗತ್ತು ಸ್ವವಿಮರ್ಶಾ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ತುಂಬ ಆಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆತ್ಮಕತೆಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯದ ಕೊನೆಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಹೇಳಿಬರೆಯಿಸಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಭೀಮರಾವ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇಳಿ ಪುಳಕಿತರಾಗುವ ನಿಮ್ಗಾಡೆಯವರ ಆತ್ಮಕತೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಛಲದ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ, ಅಧ್ಯಯನ ಶಿಸ್ತಿನ, ಹೋರಾಟ ರೂಪಿಸಿದ ರೀತಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರಭಾವೀಕರಿಸಿರುವುದನ್ನ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತೀರ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಒಡನಾಡಿದ ಕ್ಷಣಗಳಂತೂ ನಾಮದೇವ ನಿಮ್ಗಾಡೆಯವರನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾವೆ. ನೆಹರೂ ಅವರನ್ನು ತರುಬಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿವಾರಣೆ ನಡೆಯ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನ ವಿವರಿಸುವ ಬಗೆ, ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ ಕಿಂಗ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಾಸ್ತವವನ್ನೂ ಆವೇಶಭರಿತರಾಗಿ ನಿರರ್ಗಳ ಮಾತಾಡುವ ಉಮೇದು,,,, ಈ ಎಲ್ಲದರ ಹಿಂದೆ ಆಳವಾದ ಸುಪ್ತಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಾಬಾಸಾಹೇಬರ ಚಿಂತನೆಗಳೇ ಪ್ರೇರಣಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವು.
ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕ ಯಾವುದೆಂದು ಕೇಳಲು ಹೋಗಿ ಅವಮಾನಿತರಾದ ಲೇಖಕರು ಮುಂದೊಂದು ದಿನ ತುಳಸೀರಾಮಾಯಣ ಓದಿ ‘ಈ ಅವಮಾನಗಳು, ಬಯ್ಗಳುಗಳು, ತಲೆಯೆತ್ತಿ ಬದುಕಲು ನನಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೃಢತೆಯನ್ನು, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಈ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಅಂದೇ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ನಿಸ್ಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಮೀರಲು ನನಗಿರುವ ಒಂದೇ ಗುರಿ ಶಿಕ್ಷಣವೆಂದು ಅಂದು ನನಗೆ ಮನದಟ್ಟಾಯಿತು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಅತಿಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ದೇವರ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸದ್ದಾರೆಂಬ ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪ ಮಾಡಿದ ಸವರ್ಣಿಯರು ಕೊಟ್ಟ ಫಿರ್ಯಾದಿಯನ್ನ ಅನುಸರಿಸಿ ಪೋಲಿಸರು ಬಂಧಿಸಲು ಬಂದಾಗ ತಂದೆ ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯದ ಮಾತುಗಳು ಹೀಗೆ ನಾಮದೇವ ನಿಮ್ಗಾಡೆಯವರನ್ನು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೋರಾಟದ ಬದುಕಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಘಟಣೆಗಳು – ವ್ಯಷ್ಠಿಯಿಂದ ಸಮಷ್ಠಿಗೆ ತುಡಿಯುವ ಜೀವವೊಂದನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡಿದ ಹಾಗಿವೆ.
ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗುವ ಅವಕಾಶವೊಂದು ಒದಗಿಬಂದಾಗ ಬಾಬಾಸಾಹೆಬರು ಹೇಳುವ ಮಾರ್ಮಿಕವಾದ ಮಾತುಗಳು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾದವು ಎನಿಸುತ್ತವೆ. ಮಗನಿಗೆ ಭೀಮರಾವ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಾಗ, ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಡೆ ನಿಲುಗಡೆಯಿಡಬೆಕಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾಲಿಗೆರಗಿದಾಗ ಹೀಗೆ ನಿಮ್ಗಾಡೆಯವರಿಗೆ ಅಂಬೇಡ್ಕರರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ರೀತಿಗಳಂತೂ ಅದ್ಭುತ ಗಳಿಗೆಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಇದು ನಾಮದೇವ ನಿಮ್ಗಾಡೆಯವರ ಆತ್ಮಕಥನ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ಭೀಮರಾವ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯೂ ಆಗಿದೆ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಡಾ. ಅಪ್ಪಗೆರೆ ಸೋಮಶೇಖರ್ ಅವರ ಮಾತು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸತ್ಯ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರೀ ಅನಭಿವೃದ್ಧಿಯದಲ್ಲ “ನಾವೂ ಕನ್ನಡಿಗರೇ ಸ್ವಾಮೀ” ಎನ್ನುವುದಾಗಿದೆ.


ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳಗೆ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಲಿದೆ. ಹಾಗೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರದೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕ ಸಭೆ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದತ್ತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನತ್ತ ಕೈಮಾಡಿ ತೋರಿಸುವುದು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಗೆ ಅಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಭಾವವನ್ನು, ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಹೇಗೆ..? ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಧೃಢವಾಗಿರುವ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವ ನಗರ ಬೆಂಗಳೂರು ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ತೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಬೆಂಗಳೂರ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಂತೆ ಮತ್ತೊಂದು ನಗರವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆಯೇ…? ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಅಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ ಎಂದಾದರೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಯಾಕೆ ಸರಕಾರಗಳು ಉತ್ಸುಕತೆ ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮರಾಠಿಗರ ಕಣ್ಣು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಮೇಲಿರುವುದರಿಂದ ಆ ನಗರದ ಮೆಲೆ ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೆ ವಿಶೆಷವಾದ ಒಲವಿರುವುದರಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ಲಾಭಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಬೆಳಗಾವಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳೂ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ.
ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವತ್ತೂ ದೊಡ್ಡ ಧ್ವನಿ ಹೊರಡಿಸಲಾರದ ಇಲ್ಲಿನ ಜನತೆ ಬಹುತೇಕ ಹೈಕೋರ್ಟ ಪೀಠ ಸಿಕ್ಕಾಗ, ಹೈದ್ರಾಬಾದ್ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ದೊರೆತಾಗ ಬಹಳ ಖುಷಿಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕೇಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತ ಅವರು-ಇವರು ಕೊಡುತ್ತ ಹೋಗುವ ಉದಾರತೆ ಇಲ್ಲಿನ ಪಂಚಮಹಾಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರೆತು ಹೋಗಿರುವ ಹಾಗಿದೆ.
ಮಾನಸಿಕವಲ್ಲದೆ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿಯೂ ರಾಜಧಾನಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಲಬುವ ದನಿಗಳು ಮುಟ್ಟಬೇಕಾದಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎಷ್ಟೋ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಭರವಸೆಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ನಾರಾಯಣಪುರ, ಆಲಮಟ್ಟಿಯ ಪಂಪ ಇರಿಗೇಶನ್, ಮಹಾದಾಯಿ ಯೋಜನೆ, ನೇಕಾರರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ನದಿಪಾತ್ರದ ಎಡದಂಡೆ ಬಲದಂಡೆ ಜನಗಳ ಸಂಕಟಗಳು, ಉದ್ಯೋಗ, ಶಿಕ್ಷಣ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ಭಾಷೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕನ್ನಡಿಗರೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ಜೀವನಪದ್ಧತಿ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಿರುವುದು ಸುಳ್ಳೇನು…? ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಇಂಥದೆ ಅಸಮಾನತೆ ತಲೆದೋರುತ್ತಿದೆ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಕಡೆಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪದಿರುವುದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ..? ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಯವ್ಯಯದ ಲೆಖ್ಖಾರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ. ಅಷ್ಟೆಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಯೋಜನೆಗಳು ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಅಬಿವೃದ್ಧಿ ಯಾಕಾಗಲಿಲ್ಲ…? ಸರಕಾರಗಳು ಹೂಡಿಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಗಮನಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಲಾಗಾಯ್ತಿನಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೆಷ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತ ಬಂದವಾದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಬದುಕು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಬಂದಿದೆ. ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಸರಕಾರಗಳು ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದಂತು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ.
ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಜೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಾನಸಿಕ ದೂರವಿರುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಇತರೆ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವಂತಹದ್ದೆ ಸಮಸ್ಯೆ. ಆದರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಹರೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಇಂಥದ್ದೊಂದು ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಇರುವಾಗ ನಾವು ಯಾರನ್ನು ದೂರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಯಚೂರು, ಸಿಂಧನೂರು, ಬದಾಮಿ, ರಾಮದುರ್ಗ, ರೋಣ, ಕುಷ್ಟಗಿ ಈ ಸೀಮೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೂ ಓದಿದ ಹುಡುಗರು ಮಂಗಳುರು, ಗೋವಾ, ಮುಂಬೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಲಿಕೆಲಸಕ್ಕೆ, ರೋಡ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ, ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ, ಗೌಂಡಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ರಜೆ ಇದ್ದಾಗ ಎಳೆ ಮಕ್ಕಳು ಹೊಟೇಲ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡತಿರತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ನಾವು ಯಾರನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿಸಬೇಕು ಹೇಳಿ? ಅವಕಾಶಗಳು ಇಲ್ಲದಾಗ ಓದಿರುವ ಅಹಮ್ಮನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಬದುಕಿಗಾಗಿ ಹಪಹಪಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆ ಕಾರಣ ಎಂದರೆ ನಿಮಗೆ ನಗು ಬರಬಹುದು. ಆದರೆ ಡಿಗ್ರಿವರೆಗೂ ಓದಿ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೆದಾಡುವವರನ್ನು ನಾನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿದರೆ ಒಬ್ಬರೂ ಸಿಕ್ಕಲಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ನಂಬುತ್ತೀರಾ…?
ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಜನ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗದ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದಂತೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಕೈಕಪ್ಪ ಅಂಗಿ, ಬಿಳಿದೋತ್ರ, ಹೆಗಲಿಗೊಂದು ಟವಲ್, ತಲೆಗೊಂದು ಟೋಪಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾವುದೆ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಹೋಗಲಿ ಅಂಥವರನ್ನು ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯದವರು ಎಂಬಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೆಷವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದವರಾದ ನಾವು ನಮ್ಮದೇ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಜನರೆದುರಿಗೇ ಪರಕೀಯರಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ತಿನ್ನುವ ರೊಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ರಸ್ತೆ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚೊಂಬು ನೀರಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಾಲಾಗಿ ಕಕ್ಕಸು ಕೂಡುವ ರೀತಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಅವರವರಲ್ಲೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡು ನಗಾಡುತ್ತಾರೆ. ದುಡುಮೆ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡೋ, ಗುಳೆ ಹೊರಟೋ, ನೌಕರಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದವರು ಇಂಥ ಲೇವಡಿಗಳನ್ನು ಅವಮಾನಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ಟಾದರೂ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಳುವುದು ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ತಲೆತಗ್ಗಿಸಲೆಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದು ನಮ್ಮ-ನಿಮ್ಮಗಳ ನಡುವಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸಮಾನತೆ. ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಸ್ಪೃಷ್ಯರು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. (ಎಸ್ಸಿ ಎಂದು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸ್ಪೃಶ್ಯ ಜಾತಿಗಳು ಈ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ) ಇದೊಂದೆ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ ಕೊಡಮಾಡುವ ಕೆಲವು ವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನಾಮೊತ್ತಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ತಂಡಗಳು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಸಿಂಹಪಾಲು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ಕುರಿತಾಗಿ ತಿಳವಳಿಕೆ ಕಮ್ಮಿ ಎಂದು ಹೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಆಳದಲ್ಲಿ ನೋವು ನುಂಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಡೈಲೆಕ್ಟಿನ, ಭಿನ್ನ ಊಟೋಪಚಾರಗಳ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದಾಗ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಬೇಕೆಂದು ಅನ್ನಿಸದಿರಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ. ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕವೆಂಬುದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೀತಿಗಳನ್ನು, ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ದರ್ದಿದೆ ಅನಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಕಡೆಯದಾಗಿ
ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರ – ಉಧ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿಯೇ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಕೆಲವೇ ಮಂದಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಸೂತ್ರವಿರುವುದರಿಂದ ಫ್ಯೂಡಲ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಾಜಿಕ ಜನಜೀವನ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈಗ್ಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಬಳ್ಳಾರಿ ಇತ್ತು ಎಂಬುದು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸೌಂಡ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅದೊಂದೇ ಅಲ್ಲ ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕದ ಬಹುತೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಸ್ಥಳಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಇಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಖದ ಹಕ್ಕುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಮೇಶ ಕತ್ತಿಯವರ ಮನೆತನವೂ ಒಂದು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರ ಕೂಗನ್ನು ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ಇಲ್ಲ. ಯಾಕಂದ್ರೆ ಅವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕೇಳಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕುಂಡಿಕೆಳಗೆ ಮೆತ್ತೆಮಾಡಿಕೊಂಡು ರಾಜಕಾರಣ ಮಾಡಿದವರು. ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಂಕಟಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾರೆ ಎನ್ನದ ಉಧ್ಯಮದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವರು. ಅವರ ಉದ್ಧೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಾವ ಬಗೆಯ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರವಿದೆಯೋ ತಿಳಿಯದು. ಬೆಳಗಾವಿಗೆ ಸುವರ್ಣಸೌಧ ಬಂದ ಲಾಗಾಯ್ತಿನಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೊಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಹಕ್ಕಿ ಕೂತಂತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೀಗ ಮತದಾರರನ್ನು ಭಾವುಕರನ್ನಾಗಿ ಸೆಳೆಯುವ ತಂತ್ರ ಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಂಥ ಪಿತೂರಿ ಹಕ್ಕಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಿ… ಉತ್ತರಕರ್ನಾಟಕದ ಕುರಿತಾದ ನೋವುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಶುಷ್ಕ ಬದುಕಿನ ಹಿಂದಿನ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಬೇಕಾದ ಹೊತ್ತು ಈಗ ಬಂದಿದೆ.